Prinsjesdagnieuws

Tijdens Prinsjesdag is de Miljoenennota 2012 gepresenteerd. De fiscale plannen uit de Miljoenennota 2012 bevatten weinig nieuws voor financiële producten, met uitzondering van de Vitaliteitsregeling.

Hieronder geven wij de belangrijkste maatregelen weer voor pensioenen, levensverzekeringen en bancaire producten. 

Vitaliteitspakket
Het kabinet stelt een vitaliteitspakket voor dat bestaat uit vitaliteitssparen, een werkbonus en een verlaging van de drempel voor de aftrek van scholingsuitgaven. Gevolg is wel dat levensloop, spaarloon, de arbeidskorting voor ouderen en de doorwerkbonus verdwijnen.

Vitaliteitssparen
Het kabinet wil dat elke burger, jonger dan 65 jaar, vanaf 1 januari 2013, gebruik kan maken van vitaliteitssparen. De burger kan dan kiezen voor storten op een daarvoor bestemde rekening bij een bank, een verzekering bij een verzekeraar of een beleggingsrecht bij een beleggingsinstelling. Als hij daarvoor kiest kan de betaling voor de regeling in aftrek gebracht worden in box 1 van de inkomstenbelasting. Net als de aftrek voor lijfrentepremie. De regeling staat daarmee open voor zowel werknemers als zelfstandigen, met of zonder personeel. De vitaliteitsregeling is bedoeld om deze groep een financiële buffer te geven. Bijvoorbeeld bij wisseling van baan of een gebrek aan opdrachten. Maar ook voor perioden van ouderschapsverlof of als inkomensaanvulling op (wettelijke) uitkeringen. Als voorbeelden worden deeltijdpensioen en het gebruik als aanvulling van het inkomen bij eerder stoppen met werken genoemd.
De inleg is fiscaal aftrekbaar tot een jaarlijks bedrag van maximaal € 5.000, totdat een saldo is bereikt van € 20.000. Het saldo – inclusief rendement – wordt niet in box 3 belast, ook niet als het saldo meer bedraagt dan € 20.000. De besteding van het saldo is geheel vrij. Er geldt dus geen blokkering. Wel kent de regeling een beperking van het opneembare bedrag voor personen, die op 1 januari van het kalenderjaar 62 jaar of ouder zijn. Zij mogen per jaar maximaal € 10.000 opnemen. Het tegoed moet zijn opgenomen vóór het bereiken van de 65-jarige leeftijd. Neemt een oudere deelnemer meer dan € 10.000 per jaar op of bereikt de deelnemer de leeftijd van 65 jaar? Dan is het hele tegoed ineens belast in box 1. De regeling kent in deze situaties of bij tussentijdse gehele of gedeeltelijke opname -op welk moment dan ook - geen sancties. Opname is vrij maar wordt wel (weer) belast in box 1. Bij uitkering van (een deel van) het saldo houdt de uitvoerder standaard 42% loonheffing in en draagt die belasting vervolgens af aan de Belastingdienst. Bovendien renseigneert de uitvoerder jaarlijks het saldo en de inleg aan de Belastingdienst.

Afschaffen (en overgangsregeling) levensloopregeling
De levensloopregeling wordt met ingang van 1 januari 2012 afgeschaft. Er komt wel een overgangsregeling en die staat open voor deelnemers die op 31 december 2011 een saldo van ten minste € 3.000 op de levenslooprekening hebben staan. Deze groep bouwt vanaf 1 januari 2012 echter geen nieuwe levensloopverlofkorting meer op. Deelnemers met een tegoed lager dan € 3.000 kunnen het tegoed in 2012 opnemen of in 2013 onbelast doorstorten naar vitaliteitssparen.

Afschaffen spaarloonregeling
Inleg van spaarloon is met ingang van 1 januari 2012 niet meer mogelijk. Het opgebouwde spaartegoed kan volgens de toelichting in het jaar 2013 zonder fiscale gevolgen worden opgenomen. Maar de deelnemers kunnen er voor kiezen om de rekening geblokkeerd te houden volgens de bestaande regels. In 2016 (vier jaar na invoering van de overgangsregeling) zal de spaarloonregeling dan uitgewerkt zijn. Deze tegoeden blijven gedurende de blokkeringsperiode vrijgesteld in box 3.
De vermindering van de jaarruimte voor lijfrente als gevolg van gedeblokkeerd spaarloon voor vrijwillig pensioensparen, vervalt per 1 januari 2012.
De besparing die de afschaffing van spaarloon oplevert, dient in 2012 voor de financiering van de tijdelijk verlaagde overdrachtsbelasting en daarna voor de financiering van de vitaliteitsregeling.

Werkbonus
Twee regelingen die ouderen moeten stimuleren om te blijven werken, worden vervangen door de werkbonus. Dat zijn de arbeidskorting voor ouderen en de doorwerkbonus voor werkenden van 61 jaar en ouder. De doorwerkbonus wordt eerst verlaagd en daarna op 1 januari 2013 volledig afgeschaft. De werkbonus gaat op dat moment in en eindigt op 1 januari 2020. De werkbonus geldt voor belastingplichtigen, die aan het begin van het kalenderjaar de leeftijd van 61 jaar hebben bereikt. De werkbonus is een heffingskorting en bedraagt € 3.000.

Maatregelen eigen woning
Waardering verpachte woningen in box 3 en voor de schenk- en erfbelasting
De waardering van verpachte woningen wordt in navolging van een besluit medio maart dit jaar, vastgelegd in de inkomstenbelasting en schenk- en erfbelasting. Een verpachte woning is in de vrije verkoop minder waard dan een leegstaande woning. Dit is een waardedrukkend effect. Net zoals voor verhuurde woningen al het geval was, mag voor verpachte woningen rekening gehouden worden met dit waardedrukkend effect in de inkomstenbelasting (box 3) en de schenk- en erfbelasting. Als voorwaarde voor de afwijkende waardering geldt wel dat de pachtovereenkomst voor ten minste 12 jaar is aangegaan. Het gaat hierbij om het moment van het aangaan van de pachtovereenkomst en niet om de resterende looptijd van de pachtovereenkomst op het peilmoment voor box 3 of het moment van schenking of overlijden voor de schenk- en erfbelasting.
Uitstel van betaling bij verkrijging blote eigendom eigen woning
Als kinderen een deel van de eigen woning erven van een overleden ouder en één ouder overblijft, kan gebruik worden gemaakt van een verruiming en verfijning van de uitstel van betalingsregeling van erfbelasting. Als sprake is van een wettelijke verdeling/ouderlijke boedelverdeling of vruchtgebruiktestament, krijgen de kinderen het bloot eigendom van de eigen woning en de ouder het vruchtgebruik. De kinderen moeten al wel erfbelasting betalen. De ouder is wettelijk verplicht deze erfbelasting te voldoen voor de kinderen. Om voor uitstel van betaling in aanmerking te komen, wordt een zogenaamde middelentoets gedaan. In plaats van dat de middelentoets geldt voor de kinderen, gaat deze krachtens deze wetswijziging voor de langstlevende ouder gelden. Als het vermogen van de ouder ontoereikend is, kan uitstel van betaling worden verleend. Voor de middelentoets wordt de volle waarde van de eigen woning niet meegeteld in tegenstelling tot het huidige bloot eigendom.
Tijdelijke verlaging tarief overdrachtsbelasting
Tijdelijk is de overdrachtsbelasting voor verkrijging van woningen verlaagd van 6% naar 2%. Vooruitlopend op de aanvaarding van dit wetsvoorstel is bij besluit de verlaging al ingegaan op 15 juni 2011. De maatregel vervalt per 1 juli 2012.

Nieuwe regeling belastingrente en invorderingsrente
Het kabinet introduceert een nieuwe regeling voor het heffen en vergoeden van rente. Deze regeling wordt effectief vanaf 2013 (over belastingjaren vanaf 2012). Daarbij wordt een onderscheid gemaakt in belastingrente (was heffingsrente) en invorderingsrente.
Belastingrente brengt de inspecteur in rekening als het opleggen van een belastingaanslag, met een door de belastingplichtige te betalen bedrag, door toedoen van die belastingplichtige te lang op zich laat wachten. Belastingrente wordt vergoed als de Belastingdienst te lang doet over het opleggen van een belastingaanslag met een uit te betalen bedrag, indien die aanslag overeenkomstig de ingediende aangifte of een ingediend (herzienings)verzoek is. De redelijke termijn bedraagt bij een aangifte 13 weken en bij een verzoek 8 weken.
Invorderingsrente is verschuldigd als de belastingaanslag te laat wordt betaald. Invorderingsrente wordt vergoed als de Ontvanger van de Belastingdienst te lang doet over de uitbetaling van een beschikking met een uit te betalen bedrag. Anders dan nu, zal er geen rente worden vergoed als de belastingaanslag na bezwaar of een gerechtelijke procedure wordt verminderd of vernietigd.
In de nieuwe regeling vangt het tijdvak waarover rente wordt berekend aan op 1 juli na afloop van het belastingjaar. Het rentepercentage wordt gesteld op de wettelijke rente, zoals deze geldt voor niet-handelstransacties.

Diverse overige maatregelen
De zelfstandigenaftrek is in 2012 een vast bedrag van € 7.280. Dit bedrag wordt niet meer jaarlijks geïndexeerd en is niet langer inkomensafhankelijk.
 
De maximale toevoeging aan de (fiscale) oudedagsreserve voor ondernemers wordt verlaagd met € 2.500 naar € 9.382 (of 12% van de winst). Dit maximumbedrag wordt jaarlijks geïndexeerd voor inflatie, waardoor per 1 januari 2012 een ander bedrag zal gelden dan € 9.382.

Het fiscale partnerbegrip voor de inkomstenbelasting wordt uitgebreid. Personen zijn nu ook verplicht fiscaal partner als zij:
- beiden zijn ingeschreven op het zelfde woonadres; en
- op dat woonadres ook een minderjarig kind van ten minste één van beiden staat ingeschreven.
Deze personen zijn geen fiscaal partner als zij kunnen aantonen dat zij een zakelijke huur met de ander zijn overeengekomen.
Het kabinet wil belastingplichtigen in een aantal situaties verplichten om de Belastingdienst te informeren als blijkt dat eerder aangeleverde informatie niet (meer) juist of niet (meer) volledig is. Concreet gaat het nu om de situatie waarin verklaringen over privégebruik van een ‘auto van de zaak’ zijn gedaan, de aangifte erfbelasting bij buitenlandse vermogens en de situatie waarbij gebleken is dat meer omzetbelasting afgedragen moest worden. Het kabinet kan in de toekomst meer situaties aanwijzen waarvoor de verplichting geldt.

Het kabinet stelt voor de defiscalisering van vorderingen en schulden krachtens erfrecht uit te breiden. De uitbreiding betreft vorderingen en schulden of genotrechten die voortvloeien uit een testament of verdeling van een nalatenschap die materieel voldoende vergelijkbaar is met het wettelijk erfrecht. Hierdoor worden deze schulden en vorderingen ook niet meegenomen in de inkomstenbelasting, maar wordt aangesloten bij de maatschappelijke realiteit in deze situaties (degene die de beschikking heeft over de vererfde bezittingen wordt voor die bezittingen belast, en degene die slechts een niet-opeisbare vordering of het blote eigendom heeft wordt niet belast).

Kindregelingen
De volgende bezuinigingsmaatregelen per 1 januari 2012 voor belastingplichtigen met kinderen zijn getroffen:
- De kindertoeslag voor het heffingvrij vermogen in box 3 verdwijnt.
- De leeftijdsgrens die geldt voor het niet-inkomensafhankelijke deel van de alleenstaande-ouderkorting wordt verlaagd van 27 naar 18 jaar.
- De leeftijdsgrens voor kinderen waarvoor uitgaven voor levensonderhoud kunnen worden geclaimd wordt verlaagd van 30 jaar naar 21 jaar.
Daarnaast gelden de volgende verbeteringen voor belastingplichtigen met kinderen:
- Het percentage van de inkomensafhankelijke combinatiekorting wordt verhoogd met 0,2%. Het maximale bedrag van deze combinatiekorting wordt verhoogd met € 230; en
- De leeftijdsgrens vanaf wanneer aftrek mogelijk is voor weekenduitgaven voor gehandicapte kinderen is verruimd van 27 jaar naar 21 jaar en ouder.
De grondslag van de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekeringswet wordt per 1 januari 2012 verbreed. Dit onderdeel van de Wet Uniformering loonbegrip wordt vervroegd ingevoerd.

Tot slot
Naast de hierboven omschreven maatregelen zijn er wijzigingen uit eerdere jaren die pas effectief zijn vanaf 1 januari 2012. Denk hierbij bijvoorbeeld aan terugwenteling van lijfrente-inleg. Voor inleg op basis van de jaar- of de inhaalruimte is het vanaf 2012 niet meer mogelijk de inleg in het eerste kwartaal van een jaar ten laste van het inkomen uit het voorgaande belastingjaar te brengen.